8.12.2011

Kjarnakonur Ý kvikmyndalistinni (handrit a­ ■Štti 26. nˇv.)

Upphafs- og lokastef sjˇnvarps■ßtta sem margir hafa fylgst me­ ßrum saman, Guiding Light e­a Lei­arljˇs eins og sßpuˇperan heitir ß Ýslensku. Ůarna heyr­um vi­ fyrst stef frß 1955 sÝ­an frß 1970, ■ß frß 1983 og a­ lokum stefi­ sem vi­ ■ekkjum n˙na og er frß 1997.  Lei­arljˇs og ßhugaver­ saga ■ßttanna er til umfj÷llunar Ý Kviku.

Ůßtturinn a­ ■essu sinni er helga­ur konum, flestar ■eirra eru leikstjˇrar en ein frumkv÷­ull Ý sjˇnvarps■ßttager­. ŮŠr heita Irna Phillips, Susanne Bier, Andrea Arnold, Lynne Ramsey og Niki Caro.

En vi­ hugum fyrst a­ sjˇnvarps■ßttar÷­inni Lei­arljˇs.       

 

DIRA    26112011 Kvika ľ Lei­arljˇs  (14:32)

Og ■ß a­ konum sem lßta a­ sÚr kve­a Ý leikstjˇrastˇlnum.

Susanne Bier er ein af ■ekktustu leikstjˇrum dana. H˙n hefur gert myndir eins og Sß eini sanni, BrŠ­ur og Eftir br˙­kaupi­. Fyrir ■ß sÝ­astt÷ldu fÚkk h˙n ˇskarsver­launatilnefningu en tapa­i fyrir ■řsku myndinni LÝf annarra. Bier stˇ­ hins vegar uppi sem sigurvegari Ý ßr, ■egar Hefndin fÚkk ˇskarinn sem besta erlenda mynd en auk ■ess hefur myndin fengi­ fj÷lda annarra ver­launa.

Eins og stundum ß­ur Ý myndum Susanne Bier gerist myndin bŠ­i Ý Danm÷rku og ÷­ru landi ■ar sem vestrŠn menning er ekki rÝkjandi. A­ ■essu sinni Ý flˇttamannab˙­um Ý S˙dan en ■ar vinnur ein af a­alpersˇnum myndarinnar, lŠknirinn Anton. Hann og kona hans, Marianne horfast Ý augu vi­ a­ hjˇnaband ■eirra er komi­ a­ lei­arlokum. ┴ me­an glÝmir eldri sonur ■eirra, ElÝas, vi­ eigin vandamßl Ý skˇlanum.

Hefndin er fantafÝn mynd um a­kallandi si­fer­ispurningar ■ar sem togstreitan milli fyrirgefningar og hefndar er meginstefi­. Vissulega form˙lumynd og klisjur rÝkjandi en stundum ■arf ekki a­ finna upp hjˇli­. HÚr er ß fer­inni mynd um hefnd, rei­i, magnleysi, hatur, einelti, dau­a, strÝ­ Ý vÝ­ustu merkingu ■ess or­s, tilgangsleysi, sßtt, von og kŠrleika.

Susanne Bier er nřor­in 51 ßrs, h˙n fŠddist 15. aprÝl ßri­ 1960. Bier ˙tskrifa­ist ˙r danska kvikmyndaskˇlanum ßri­ 1985 og Úg efast ekki um a­ ein af a­al ßstŠ­um ■ess hve vel henni farnast Ý kvikmyndager­inni er a­ h˙n er nŠm ß gott samstarfsfˇlk. Sß sem hefur skrifar me­ henni handritin a­ flestum myndum hennar er Anders Thomas Jensen, hinn frßbŠri leikstjˇri Adams eplanna og fleiri athyglisver­ra mynda. Leikarahˇpurinn er einnig ßvallt skotheldur og sama mß segja um alla a­ra sem koma a­ kvikmyndager­inni. Valinn ma­ur Ý hverju r˙mi. Nˇg um Hefnd Susanne Bier, sem GrŠna ljˇsi­ sřnir n˙ Ý Hßskˇlabݡi.

DIRA    26112011 Kvika -  lag ˙r mynd eftir Susanne Bier   (1:48)

 

Titillag kvikmyndarinnar Hefndin eftir Susanne Bier. Tˇnlist eftir Johan S÷derqvist.

Nřjasta mynd Andreu Arnold heitir Fřkur yfir hŠ­ir og byggir ß skßlds÷gu Emily BrontŰ. Ůetta er drungaleg saga af ßstrÝ­u og vonbrig­um, ßt÷kum milli systkina og grimmilegrar hefndar. Eins og hennar er von og vÝsa eru efnist÷kin ˇhef­bundin.

Leikstjˇrinn Andrea Arnold fÚkk gagnrřnendaver­launin ß Cannes ßri­ 2006 fyrir myndina Red Road, Rau­ur vegur, sem er ein ■eirra mynda sem gerir n˙tÝmanum, tŠkni og upplřsingasamfÚlaginu gˇ­ skil. ┴ sÝ­asta ßri sendi Arnold svo frß sÚr Fish Tank e­a Fiskab˙r. Ůar segir frß unglingsst˙lkunni Miu, sem břr me­ ßfengis- og djammsj˙kri mˇ­ur og kjaftforri litlu systur. Henni hefur veri­ ˙thřst ˙r skˇla, ß enga vini og hefur misst tr˙ ß allt og alla. Ůegar mamman eignast kŠrastan Connor breytist lÝf Miu miki­. Fishtank vakti mikla athygli og Fřkur yfir hŠ­ir mun eflaust gera ■a­ lÝka. Og ■ß a­ st÷llu hennar Lynne Ramsay frß Skotlandi.

 Vi­ ■urfum a­ rŠ­a um KEVIN hefur vaki­ athygli ß hßtÝ­um a­ undanf÷rnu og var tilnefnd til gullpßlmans ß Cannes. H˙n fjallar um Evu og samband hennar vi­ soninn, Kevin, en ■a­ hefur veri­ ■yrnum strß­ allt frß fŠ­ingu hans. Kevin er n˙ fimmtßn ßra gamall og hefur frami­ skelfilegan glŠp. Myndin er fantavel leikin og sjˇnrŠnt skemmtilega ger­. Tßkn ˇg litir notu­ til a­ drÝfa frßs÷gnina ßfram. Til dŠmis minnir rau­ mßlning, rautt mynstur ß bol og sulta ß blˇ­ba­i­ Ý myndinni. Me­ a­alhlutverk fer Tilda Swinton. Ein af ■eim myndum sem Kvika hvetur hlustendur til a­ missa ekki af.

 

DIRA    MUSICMASTER -   Every Day ľ Buddy Holly (2:09)

 

Everyday  eftir Buddy Holly,  leiki­ Ý Vi­ ■urfum a­ tala um Kevin eftir Lynne Ramsey.

Nřjßlenska kvikmyndin ôWhale Riderö eftir Niki Caro hentar vel til a­ horfa ß me­ fj÷lskyldunni a­ sumri til. Me­ a­alhlutverki­ st˙lkan, Keisha Castle-Hughes, sem var a­eins tˇlf ßra ■egar myndin var tekin. Fyrir hlutverki­ fÚkk h˙n tilnefningu til Ëskarsver­launa sem leikkona Ý a­alhlutverki og er yngst kvenna Ý ■eim hˇpi frß upphafi. A­rir sem fara me­ veigamikil hlutverk eru Rawire Paratene og Cliff Curtis.

ôWhale Riderö er bygg­ ß skßlds÷gu eftir Witi Ihimaera sem sŠkir ■ema Ý arf og hef­ir Majˇra og samnefnda go­s÷gn um forf÷­ur Ngati Konohi ■jˇ­flokksins, Paikea, sem ßtti a­ hafa komi­ til Nřja Sjßlands frß Hawai ß hvalsbaki. ═ kvikmyndinni er ■essari s÷gu flÚtta­ saman vi­ n˙tÝmann og s÷gu majˇra-st˙lkunnar Pai sem er afkomandi forf÷­ursins. Pai litla břr hjß afa sÝnum og ÷mmu. Mˇ­ir hennar dˇ af barnsf÷rum ■egar Pai fŠddist og tvÝburabrˇ­ir hennar lÝka. Harmi sleginn fˇr fa­ir hennar ß flakk og skildi dˇtturina eftir. Afinn, Koro, er Šttarh÷f­ingi er mi­ur sÝn ■ar sem sonur hans vill ekki taka vi­ af honum og sonarsonurinn lßtinn. Ekki kemur til greina a­ Pai taki vi­, ■ar sem h˙n er st˙lka. Koro efnir til lei­toganßmskei­s fyrir drengina Ý ■orpinu. Pai fŠr ekki a­ vera me­. Vonsvikin en ■rjˇsk fylgist h˙n me­, lŠrir og fŠr lÝka kennslu frß f÷­urbrˇ­ur sÝnum.

Lei­togahŠfileikar Pai eru ˇumdeilanlegir. H˙n er sterk og ßkve­in stelpa, marserar berfŠtt og viljasterk um ■orpi­ og skipar vinkonu ÷mmunnar a­ hŠtta a­ reykja Ý fyndinni senu. En Koro afi afneitar henni sem lei­toga og er har­ur vi­ hana, ■ˇtt hann elski sonardˇtturina heitt. Hann tekur hef­irnar alvarlega.

ôWhale Riderö fjallar um st÷­u kynjanna. H˙n fjallar lÝka um ßreksta ■egar gamli og nřji tÝminn mŠtast og hva­ jafnvŠgi milli gamalla hef­a og nřjunga er nau­synlegt. Myndin sřnir ennfremur hve mikil ßhrif einstaklingur getur haft ß samfÚlagi­, h˙n fjallar um ßst, h÷fnun, sorg, vinßttu og vir­ingu. H˙n er fyndin og sorgleg Ý senn. Ůar a­ auki h÷f­ar ôWhale Riderö til flestra aldurshˇpa. Ůetta er mynd sem me­ einfaldleika sÝnum og

einlŠgni nŠr inn a­ hjartarˇtum en fŠr mann lÝka til a­ hugsa. ┴ sÚrstŠ­an og ßreynslulausan hßtt vefur leikstjˇrinn saman n˙tÝma og go­s÷gn ■annig a­ dul˙­ liggur yfir myndinni.

Myndatakan er miki­ listaverk. MyndavÚlarlinsan lŠ­ist um ■orpi­, hŠgar og leitandi hreyfingar linsunnar eru aldrei handahˇfskenndar heldur Ý takt vi­ undirleik sei­magna­rar tˇnlistar Lisu Gerrard. H˙n notar me­al annars hljˇ­ sem kemur ■egar blßsi­ er Ý ku­ung, sem megin■ema Ý tˇlistinni. ╔g sß Ý vi­tali vi­ hana Ý sjˇnvarpi a­ h˙n var b˙in a­ leita nokku­ lengi a­ hinum eina sanna tˇni fyrir myndina ■egar h˙n fann ■ennan. Leitin borga­i sig sannarlega. Lřsingin er lÝka falleg og gulir og blßir litir rÝkjandi. Sˇlin og hafi­. Klippingin er taktf÷st eins og myndin ÷ll, hŠg ■a­ sem ■a­ ß vi­ en hr÷­ ■egar Šttflokkurinn dansar e­a miki­ er um a­ vera. Leikurinn er gˇ­ur hvar sem bori­ er ni­ur. Ve­urbarin og tjßningarÝk andlit aukaleikara ß ÷llum aldri sitja f÷st Ý minningunni. Allir hafa heyrt um frammist÷­u ungu st˙lkunnar en t˙lkun Rawire Paratene ß afanum, Koro, er ekki sÝ­ur sterk.

ôWhale Riderö er ÷nnur mynd leikstjˇrans Niki Caro Ý fullri lengd. ┴­ur haf­i h˙n gert mynd me­ titlinum ôMinning og ■rßö ßri­ 1997, sem  vakti athygli mÝna fyrir gˇ­a leikstjˇrn og sterka myndrŠna frßs÷gn. ┴­ur hafi­ Niki Caro sent frß sÚr stuttmyndina ôSure to Riseö ßri­ 1994 og unni­ sem handritsh÷fundur og leikstjˇri auglřsinga, stuttmynda og sjˇnvarpsmyndar. Ůremur ßrum eftir a­ While Rider kom ˙t vakti Niki Caro athygli me­ myndinni North Country ■ar sem Charlize Theron fˇr ß kostum og var tilnefnd til ˇskarsver­launa fyrir t˙lkun sÝna ß konu sem er nßmuverkama­ur og ver­ur fyrir kynfer­islegri ßreitni. ═ fyrra ger­i Niki Caro svo mynd sem heitir The WinterĹs Luck. H˙n var t÷luvert umdeildari en fyrri myndir Caro en hefur ■vÝ mi­ur ekki komi­ hinga­ til lands. Me­ a­alhlutverk fer a­alleikkona While Rider, Keisha Castle-Hughes, sem n˙ er or­inn tvÝtug. HÚr er svo lag ˙r Whale Rider, Biking Home heitir ■a­. 

 

DIRA    26112011 Kvika -   Biking Home ľ Lisa Gerrard  (3:21)

Sofia Coppola fŠddist Ý NewYork 12. maÝ ßri­ 1971.  H˙n fÚkkst vi­ leiklist framan af me­ misj÷fnum ßrangri og gengur greinilega betur ß bak vi­ myndavÚlina. Fyrst sßst h˙n ß hvÝta tjaldinu sem ungabarn Ý fyrstu Gu­f÷­ur mynd pabba Coppola og reyndar fÚkk h˙n hlutverk Ý ÷llum myndunum Ý ■eim frŠga ■rÝleik. Fe­ginin hafa unni­ saman a­ fleiru, skrifu­u saman handrit a­ einum hluta New York sagna sem Coppola og Woody Allen leikstřr­u saman. Sß hluti myndarinnar sem fe­ginin ßttu, ôLife without Zoeö, fÚkk vÝ­a afleita dˇma svo varla hefur ■a­ heldur hresst upp ß sjßlfsmynd hennar. Auk ■ess er hŠgt a­ Ýmynda sÚr a­ ■a­ ■urfi t÷luver­an kjark til a­ leikstřra eigin mynd ■egar ma­ur ß pabba sem er einn frŠgasti leikstjˇri Ý heimi og ■ßverandi eiginma­ur hennar Spike Jonze var lÝka virtur, ger­i hina sÚrkennilegu og v÷ndu­u mynd ôBeing John Malkovichö,   en er ekki sÝ­ur ■ekktur fyrir tˇnlistarmyndb÷ndin sÝn.

 

En h˙n lÚt ■etta ekki draga ˙r sÚr kjarkinn og frumraun hennar sem leikstjˇri ôThe Virgin Suicidesö frß 1999 fˇr sigurf÷r um heiminn. Ínnur mynd hennar kom ekki fyrr en 2003 en bi­in var sannarlega ■ess vir­i ■vÝ Lost in Translation fÚkk en betri vi­t÷kur. Marie Antoinette kom svo ■remur ßrum sÝ­ar og var nokku­ umdeild og sama mß segja um Somewhere frß 2010. segir frß kvikmyndastj÷rnunni Johnny Marco sem leikin er af Stephen Dorff. Hann er or­inn uppgefinn ß lj˙fa lÝfinu og tilgangur lÝfsins vefst fyrir honum. Hann břr ß hinu margrˇma­a Chateu Marmont hˇteli Ý Hollywood hvar hann ey­ir hann d÷gunun Ý sukk og bÝ­ur ■ess a­ kynningarfulltr˙i nřjustu myndarinnar hans segi honum hva­ hann eigi a­ gera nŠst, hvar hann eigi a­ mŠta Ý vi­tal, ß bla­amannafund e­a myndat÷ku. Hann ß 11 ßra dˇttur sem er me­ bß­a fŠtur ß j÷r­inni og sambandi­ milli ■eirra er mj÷g fallegt. Johnny er vanur ■vÝ a­ umgangast stelpu Ý stutta stund Ý einu en dag einn ■arf mamma hennar a­ skilja hana eftir hjß honum Ý nokkurn tÝma. Elle Fanning leikur st˙lkuna og gerir ■a­ ˇhemju vel. Somewhere er ein af ■eim myndum sem sest dßlÝti­ ß sßlina ß manni eftir ßhorf og er jafnvel betri ■egar svolÝti­ er li­i­ frß.

 

Vi­ lßtum ■essari frßs÷gn af kjarnakonum Ý kvikmyndalistinni loki­ en hlř­um a­ lokum ß lag ˙r Somewhere, IĹll Try Anything Once me­ The Strokes.

 

Gˇ­a skemmtun Ý bݡ!

DIRA    26112011 IĹll Try Anything Once me­ The Strokes  (3:13) + hrßr endir

 

 

 

Susanne Bier

Lynne Ramsey

Andrea Arnold

 

Til baka

    Senda sÝ­u