14.6.2010

Myndir Haneke

Nřjasta mynd leikstjˇrans Michael Haneke, HvÝti bor­inn, hefur hloti­ frßbŠrar vi­t÷kur hÚr ß landi sem annars sta­ar. H˙n fÚkk me­al annars gullpßlmann Ý Cannes og var tilnefnd til ˇskarsver­launa sem besta erlenda mynd. HvÝti bor­inn, gerist ßri­ 1913 og fjallar um dularfulla glŠpi Ý ■řsku mˇtmŠlenda■orpi Ý a­draganda fyrri heimsstyrjaldarinnar. H˙n er ekki fyrsta mynd leikstjˇrans sem vekur athygli, ßhugafˇlk um kvikmyndir hefur fylgst me­ honum lengi. Kvika mŠlir me­ ■vÝ a­ ■eir sem hafa sÚ­ HvÝta bor­ann og hrifist sjßi einnig fleiri af myndum hans, en au­velt er a­ nßlgast ■Šr ß myndbandaleigum.

 

Leikstjˇrinn Michael Haneke er fŠddur Ý Ůřskalandi ßri­ 1942 en břr Ý AusturrÝki. Fa­ir hans var leikstjˇri og mˇ­ir leikkona og ß starfsferli sÝnum hefur hann unni­ j÷fnum h÷ndum fyrir leikh˙s, sjˇnvarp og kvikmyndir auk ■ess a­ kenna frŠ­in. Hann hefur gert fj÷lda ßhugaver­ra mynda svo sem Code inconnu, La Pianiste og Funny Games. Haneke hefur einstakt lag ß a­ hrŠra upp Ý ßhorfendum og koma ■eim ˇ■Šgilega ß ˇvart, skilja ■ß eftir Ý uppnßmi Ý lokin og eitt h÷fundaeinkenna hans eru langar t÷kur.

 

PÝanistinn frß 2001 fÚkk a­alver­laun dˇmnefndar, auk ■ess sem Isabelle Huppert og Benoit Magimel hlutu ver­laun sem besta leikkonan og besti leikarinn Ý a­alhlutverkum. Myndin ■ˇtti ßkaflega dj÷rf og ßhrifarÝk, en h˙n er bygg­ ß ■ekktri skßlds÷gu Elfriede Jelinek.

Erika, sem leikin er af Isabelle Huppert, er pÝanˇkennari sem lifir fßbrotnu lÝfi og břr me­ mˇ­ur sinni. Henni finnst lÝf sitt vera innantˇmt og einangrun kennslustofunnar stundum yfir■yrmandi. H˙n tekur ß ■a­ rß­ a­ flřja hversdagsleikann og lŠ­ist Ý rau­a hverfi­ ■ar sem h˙n fŠr ˙trßs fyrir tilfiningarnar sÝnar og kynnist nřjum afbrig­ilegum ■÷rfum. NŠturr÷lti­ er tŠlandi og fyrir tilviljun hittir h˙n einn af nemendum sÝnum.

 

┴ri­ 2006 var CachÚ e­a Falinn sřnd hÚr ß kvikmyndahßtÝ­.  H˙n er tvÝmŠlalaust ein athyglisver­ustu mynda ßratugarins. Me­ a­alhlutverk fara Juliette Binoche og Daniel Auteuil. Myndin fˇr sigurf÷r um heiminn og var tilnefnd til Gullpßlmans ß Cannes, ■ˇ sannarlega sÚu sko­anir skiptar um hana eins og flest verk Michael Haneke. BelgÝska myndin Barni­ fÚkk gullpßlmann en CachÚ fÚkk hins vegar gagnrřnendaver­laun ß Cannes, einnig ver­laun fyrir bestu leikstjˇrn og sÚrst÷k ver­laun dˇmnefndar. H˙n hlaut auk ■ess Evrˇpsku kvikmyndaver­launin. Myndin segir frß hjˇnunum Georges og Anne, sem lifa ■Šgilegu lÝfi me­al mennta­rar millistÚttar ParÝsar. Eru Ý bˇkmenntaelÝtunni, hann stjˇrnar sjˇnvarp■Štti me­ dj˙pum bˇkmenntaumrŠ­um en h˙n vinnur hjß ˙tgßfu. LÝfi­ fer smßm saman ˙r skor­um ■egar ■eim berast nafnlausar sendingar, spˇlur sem sřna ■au fyrir framan heimili sitt ßsamt ˇgnvŠnlegum teikningum. Smßm saman ver­a uppt÷kurnar persˇnulegri og ljˇst er a­ sendandinn hefur ■ekkt Georges lengi. Falinn er s˙ mynda Haneke sem kemur einna mest vi­ kvikuna. Tv÷ blˇ­i drifin atri­i Ý myndinni eru ekki fyrir vi­kvŠma en svo er lÝka řmislegt anna­ sem sest ß sßlina ß manni og myndin vekur fleiri spurningar en h˙n svarar.

 

Falinn er tekin Ý miklum raunsŠisstÝl, ■a­ er engin kvikmyndatˇnlist, birtan oftast nßtt˙ruleg, f÷r­un Ý algj÷ru lßgmarki, og stjarnan Juliette Binoche ˇgreidd. H˙n er ekki me­ stÝlisera­an ˙finn hŠnurass a la Meg Ryan, nei h˙n er ˇgreidd eins og ■egar ma­ur hefur unni­ miki­ og ekki haft tÝma til a­ renna grei­u gegnum hßri­. Og ˙fin eins og ma­ur ■egar ma­ur hefur heldur ekki haft tÝma til a­ fara Ý klippingu. H˙n ver­ur lÝka mj÷g e­lilega rei­ og pirru­ og sama mß segja um Daniel Auteuil Ý hlutverki eiginmannsins. Ůau leika bŠ­i afbur­a vel og sama mß segja um a­ra Ý myndinni.

 

Ein af m÷rgum skemmtilegum tilraunum sem Haneke gerir Ý t÷ku er Ý byrjun myndarinnar. Strax ■ß gerir hann ßhorfendum grein fyrir a­ hann Štlar sÚr a­ rugla ■ß Ý rÝminu, lßta ■ß velkjast Ý vafa um ■a­ anna­ slagi­ hvort ■eir eru a­ horfa ß uppt÷ku ˙r falinni myndavÚl e­a ß myndina sjßlfa. Haneke lŠtur lÝ­a 10-15 mÝn˙tur ß­ur en ßhorfandinn fŠr a­ sjß framan Ý a­alleikkonu myndarinnar. Juliette Binoche er ■ˇ Ý mynd nŠstum allan ■ann tÝma, en ma­ur sÚr bara aftan ß hana e­a sÚr hana frß hli­. ┴horfandinn fŠr ■ˇ ˇgreinilega mynd af andliti hennar tvisvar ß ■essum tÝma ■egar h˙n gengur hratt fram hjß linsunni.

 

Allt ■etta lŠtur mann fß ß tilfinninguna a­ ma­ur sÚ ˇvelkominn ßhorfandi, a­ ma­ur sÚ a­ njˇsna. Eins og ■egar ma­ur horfir ß mynd ˙r falinni myndavÚl e­a ÷ryggismyndavÚl sem hefur veri­ notu­ til a­ vakta svŠ­i. Ë■Šgindin ver­a tvenns konar Ý myndinni, tilfinningin a­ ma­ur sÚ lßtinn horfa ß ■a­ sem ma­ur vill ekki sjß annars vegar og hins vegar sam˙­ me­ fˇlki sem fylgst er me­ af ˇkunnugu auga. Svo veit ma­ur heldur aldrei hverju ma­ur ß a­ tr˙a. Ůa­ er oft heilmiki­ a­ gerast utan myndrammans, samt÷l sem ma­ur ß a­ heyra og fˇlk a­ brasa. ┴ einum sta­ yfirgnŠfa hins vegar frÚttir Ý sjˇnvarpinu nŠstum texta.

 

Haneke fjallar lÝka  um ˇttann sem n˙tÝmama­urinn břr vi­, ˇtta vi­ a­ stˇri brˇ­ir fylgist me­ hverju fˇtspori og eins og dŠmigert er fyrir myndir Haneke er fjalla­ um sektarkenndina, a­ ma­ur komist aldrei undan eigin samvisku. ١ ma­ur reyni a­ fela sektarkendina og afneita henni komist ma­ur aldrei frß henni. A­ hvernig sem ma­ur byrgi inni og reyni a­ gleyma lßti samviskan mann aldrei Ý fri­i.

┌r Kviku 8. maÝ 2010

Haneke

HvÝti bor­inn

PÝanistinn

 

Til baka

    Senda sÝ­u